Gelijkenissen uit Mattheüs 13. Begrijpend lezen?

Mattheüs 13 begint met de gelijkenis van het zaad. Wanneer Jezus klaar is met het spreken van deze gelijkenis vragen de discipelen niet eerst: ‘Wat betekent deze gelijkenis’ maar ‘Waarom spreekt U in gelijkenissen?’

En de discipelen kwamen naar Hem toe en zeiden tegen Hem: Waarom spreekt U tot hen door gelijkenissen?

Mattheüs 13:10

De discipelen begrepen heel goed dat deze gebeurtenis zeer ingrijpend is. Jezus sprak namelijk niet meer ‘openlijk’ zoals bij de Bergrede. Als antwoord op hun vraag verwijst Jezus naar Jesaja en het oordeel over het volk.

Daarom spreek Ik tot hen door gelijkenissen, omdat zij niet zien, ook al zien zij, en niet horen, ook al horen zij, en ook niet begrijpen.

En in hen wordt de profetie van Jesaja vervuld die zegt: Met het gehoor zult u horen, maar beslist niet begrijpen; en ziende zult u zien, maar beslist niet opmerken.

Want het hart van dit volk is vet geworden, en zij hebben met de oren slecht gehoord, en hun ogen hebben zij dichtgedaan, opdat zij niet op enig moment met de ogen zouden zien en met de oren horen en met het hart begrijpen, en zij zich zouden bekeren en Ik hen zou genezen.

Mattheüs 13:13-15

De gelijkenissen waren niet zozeer verhalen in Jip & Janneke taal om de boodschap voor iedereen begrijpelijk te maken. Ze waren er in de eerste plaats om de boodschap te ‘verbergen’ voor verharde harten! Tegelijkertijd zijn ze uiteraard tot zegen voor hen aan wie het is gegeven de geheimenissen te kennen van het Koninkrijk, maar toch.

De betekenis kan enkel gekend worden door openbaring. Anders hoor je het wel, je volgt het verhaal, maar je mist de boodschap van God.

Jezus predikte namelijk niet alleen om bij sommigen de harten te openen, maar ook om bij anderen harten te sluiten. Aan de een om inzicht te geven, maar ook om inzicht van anderen weg te nemen. Oordeel als gevolg van aanhoudende afwijzing en rebellie.

Maak het hart van dit volk vet,
en stop hun oren toe, en sluit hun ogen;

Jesaja 6:10

We weten uit Johannes 12 dat Jesaja de heerlijkheid van Christus zag. De heerlijkheid van God, die heerlijkheid die Jesaja heeft gezien, stond in Menselijke gedaante in hun midden. God als Mens. Heerlijkheid, in zekere zin bedekt, net als bij Mozes. Anders waren zij allen vergaan. Wat een besef! Zij kregen het geopenbaard.

In tegenstelling tot ‘het volk’ in het algemeen. Na alles wat Jezus gedaan had in kracht en Goddelijke liefde, zoals wonderen en tekenen, wees men Hem keer op keer af. En was de conclusie van de leiders: Jezus’ macht komt van de satan zelf.

De Joden dan antwoordden en zeiden tegen Hem: Zeggen wij niet terecht dat U een Samaritaan bent en door een demon bezeten bent?

Johannes 8:48

Maar de Farizeeën hoorden dit en zeiden: Deze drijft de demonen alleen maar uit door Beëlzebul, de aanvoerder van de demonen.

Mattheüs 12:24

Zij noemden Jezus een bezetene en de Heilige Geest noemden zij een duivel. Hij, die Zijn handen de hele dag uitstrekt naar een volk dat niet wil. Daarom sprak Hij vanaf dat moment tot hen in gelijkenissen. Het oordeel van de verharding was daar. Het inzicht werd verborgen voor velen. Hoe tragisch! Ik kan het niet vaak genoeg zeggen: Gebrek aan kennis is in de Schrift geen gevolg van onwetendheid of hypercalvinisme, maar van ongehoorzaamheid. Het systematisch onderdrukken van de waarheid in ongerechtigheid (o.a Romeinen 1).

Die oren heeft…

De een genas Hij van doofheid en blindheid. De ander maakte Hij ‘doof’ en ‘blind’. Hij kwam om te verbinden, maar ook om verdeeldheid te brengen (Mattheüs 10:34). Toch dringt in dit alles nog steeds de genade van God door. ‘Wie oren heeft om te horen, die hore’.

Oren die geneigd zijn naar de stem van de Herder. Mensen die de geheimenissen van het Koninkrijk van God mogen kennen. Door openbaring. Schrijf het op de tafel van je hart:

Zonder openbaring geen leven. De ‘beste’ prediker kan het niet overbrengen. De mens kan het niet bedenken. Het kan niet door zwoegen bereikt worden. Het is voor de wijzen en verstandigen verborgen maar geopenbaard aan de kinderen. (Mattheüs 11:25). Ook ontdek je het niet door veel bijbel lezen en vasten op zichzelf. (Dat weten we wel van de Farizeeën en Schriftgeleerden). Alleen door de Heilige Geest van God.

Maar het is zoals geschreven staat: Wat geen oog heeft gezien en geen oor heeft gehoord en in geen mensenhart is opgekomen, dat is wat God bereid heeft voor hen die Hem liefhebben.

Aan ons echter heeft God het geopenbaard door Zijn Geest. De Geest immers onderzoekt alle dingen, zelfs de diepten van God.

Want wie heeft de gedachten van de Heere gekend, dat hij Hem zal onderrichten? Maar wij hebben de gedachten van Christus.

1 Korinthe 2:9,10,16

God liet Elia weten dat Hij zeven duizend knieën had bewaard die zich niet hadden gebogen voor de Baäl. Hij bewaart niet alleen knieën maar ook oren. Oren die de stem van de Herder horen. En harten. Omgeploegde aarde, rijk in grondstoffen. Een Landman die snoeit en water geeft. Met vrucht als gevolg.  honderd-, zestig- en dertigvoud

Laat zorgen niet het Woord verstikken.

Ik wil een klein gedeelte van de gelijkenis uitlichten, namelijk over de doornen. Jezus legt uit dat dit de zorgen van het leven zijn en de verleiding van rijkdom. Hierdoor wordt het zaad van het Woord onvruchtbaar.

De tijd waarin we nu leven brengt niets nieuws onder de zon. Zonde is al duizenden jaren zonde. En het hart van de mens is zonder ingrijpen van God onverbeterlijk (Genesis 6:5, Romeinen 3:10-18). Ook nu is dat niet anders.

Het kan echter soms wel benauwen. Soms word je misschien moe van alles om je heen of grijpt het je aan. Maakt het je boos of teleurgesteld wellicht. Murw door de informatie-oorlog waarin wij ons bevinden. Toch blijven de woorden van de Heere Jezus altijd van kracht:

Vrede laat Ik u, Mijn vrede geef Ik u; niet zoals de wereld die geeft, geef Ik die u. Laat uw hart niet in beroering raken en niet bevreesd worden.

Johannes 14:27

Het Woord keert nooit ledig tot God weer maar doet wat Hem behaagt (Jesaja 55). Dat het in vele mensenharten onvruchtbaar wordt is geen tegenstelling maar een bevestiging van Jesaja 55! Voor pijn en verdriet is er troost en bewogenheid vanuit Goddelijke liefde. Maar voor het verstikken van het Woord bestaat geen excuus!

De doornen groeien vaak heel subtiel. Berouw maakt plaats voor schuldgevoel. Naastenliefde maakt plaats voor sociaal wenselijk gedrag. De ‘woke’ cultuur. Social justice. Gedragsregels in plaats van de Wet. ‘Deugmensen’ in plaats van heiligen. Sociale zelfbevrediging in plaats van verheerlijking van God en liefde voor de naaste.

Wetenschap -in zekere zin een zegen van God, inzicht in Zijn schepping- is veelal beroofd van ontzag en vreze voor God. De mens heeft, zoals Romeinen 1 het zo treffend zegt, het schepsel vereerd boven de Schepper en God niet gedankt maar de waarheid onderdrukt in ongerechtigheid. Met alle gevolgen van dien.

Op God gericht

Ik heb al eens in een eerdere blog gezegd dat het ons niet past om naar omstandigheden te kijken als toeschouwer, als slachtoffer of als betweter. We hoeven ons niet beter te voelen dan de tollenaar. En al helemaal niet de strijd aan te gaan met vlees en bloed. Laten wij, die menen te staan, erop toezien dat we niet vallen. Ook ons eigen hart houdt ons zo vaak voor de gek. Daarom: Laten wij vaststaan en opgroeien in de genade. En zien op Hem.

Bescherm je hart boven alles wat te behoeden is, want daaruit zijn de uitingen van het leven.

Spreuken 4:23

Het is mijn gebed dat een gelijkenis in ons leven als christenen geen verhaal is dat aan dovemansoren is gericht. Dat God tot ons kan spreken in geheimenissen en openbaringen. Dat het Woord rijkelijk vrucht voortbrengt in de aarde van ons hart en de kracht die Jezus deed opstaan uit de dood werkzaam is in ons leven. Zodat ons leven dezelfde omschrijving krijgt als het laatste bijbelboek:

De openbaring van Jezus Christus.

Alle bijbelteksten in deze blog zijn ontleend aan de bijbel in de Herziene Statenvertaling

Heb je een verzoek of wens voor een bepaald onderwerp, voor een van de volgende blogs? Laat het weten via ons contactformulier.